بايد سر قبول نهاد و گردن طوع ، و لكن اگر عقل به برهان و علت و سر آن آگاهى يابد چه بهتر ، چنان كه خود شرع ، عقل را به پژوهش و كاوش ترغيب و تحريض فرموده . شيخ رئيس در يكجاى تعليقات فرموده است : لا برهان على أن النفوس الغير المستكملة اذا فارقت يكون لها مكملات ، كما يعتقد بعضهم أن نفوس الكواكب مكملة لها و أن تلك النفوس المقارنة مكملة لها ، و كذلك لا برهان على أن النفوس الغير المستكملة اذا فارقت لا يكون لها بعد المفارقة مكملات 1 . و در يكجاى ديگر آن نيز فرموده است : الجسم شرط فى وجود النفس النفس لا محالة ، فأما فى بقائها فلا حاجة لها اليه ، و لعلها اذا فارقته و لم تكن كاملة كانت لها تكميلات من دونه إذ لم يكن شرطا فى تكميلها كما هو شرط فى وجودها 2 . چنان كه در عبارت شيخ ملاحظه مىفرماييد آن جناب به لا برهان و لعل در تكامل برزخى نفوس گذرانده است ، و به برهان آن راه نيافته است ، و برهان بر رد تكامل برزخى را نيز نفى مىكند و در اشارات نيز به لعل گذرانده است . و لعل در تعليقات و اشارات را ، در مبدأ و معاد به قول ممكن تعبير كرده است « قال بعض أهل العلم ممن لا يجازف فى ما يقول قولا ممكنا و هو » الخ ( ص 114 ط 1 ) و در الهيات شفاء به اين عبارت : « و يشبه ايضا أن يكون ما قاله بعض العلماء حقا و هو » الخ ( ص 287 ج 2 ط 1 ) . ( 1 ) - ( ص 78 مصرط 1 ) . ( 2 ) - ( ص 81 ) .